ha – Søkjesida til Grunnmanuskriptet og Aasen-ordboki

Søkjesida til Grunnmanuskriptet (1935, rettshavar: Språksamlingane ved UiB) og Norsk Ordbog (1873, Ivar Aasen)

GM	Aasen
ha I. v. (dd) stuttform for hava, s.d., Å. "ha" II. ft. av hava, s.d., Å. ha III. spyrjeord el. intrj. kva (Nhl, Shl(V), Hal, Helg), Å. Jfr. nisl. ha. hava II. v. (nt. hev) og ha (hadde, havt) l. halda hjå seg eller i handi, bera; òg halda i huset i teneste osfr. ~ i handi, på armen, på ryggen; ~ med seg, på seg; ~ folk, gjester, framande. Å. 2. sitja inne med, eiga, Å; vera gift med, Sn; òg få; Å; ~ hus, gard, buskap, pengar osfr., ~ att (sjå atter 6), Å; ~ inne, sitja inne med; ~ etter seg, lata etter seg, han hadde ikkje born etter seg; Olav son hadde Anne, Sn; ~ takk, ære, skam; ~ god løn; ~ like for umaken, han skal ~ det att, han skal få like for det, Å. 3. fornema, kjenna noko (godt eller vondt), Å. ~ godt, leva vel utan saknad; ~ vondt, lida vondt, kjenna verk, pine; ~ verk, svide, skjelv, sorg, harm, hugnad, gaman osfr., Å, "ha voondt", kjenna verk; "ha dæ voondt", leva med saknad og liding (Austl), Rl. 4. råka på, finna, få. ~ godt vêr; ~ føre, bør, motvind; ~ motgang, møde, strev; ~ mange mot seg osfr. Å. 5. nytta, bruka; òg gøyma. ~ mjølk til suvl; ~ sild til agn; detta vil me ~ til fôr; lat oss ~ det til helgi. Å. 6. føra, flytja, setja i ei viss stode (vanl.), Å. ~ heim, føra heim; hav inn hesten! slepp inn hesten, Å; hav att glaset, lat att vindauga (Set, NGbr o.fl.), R, (Va), B; ~ av (el. burt), føra, taka burt, R, Sn; ~ av seg, taka av seg, Rl; hav vatn i glaset, hall vatn i glaset (jfr. lata); han tok trøya og hadde på seg, d.v.s. klædde ho på seg; ~ seg fram, freista å koma fram; òg halda seg fram; ~ seg heim, koma seg heim; ~ seg upp, standa upp, koma på føtene; ~ seg undan, koma seg undan, ganga til side; ~ seg ut, koma seg ut, Å; "hava seg til å gjera", nytta heller uturvande, soleis: "ho, han hae se ti å gjera, so gjo^uri han nå de", han gjorde no i alle høve det (Åmli i Rbg); "hava seg gjera", d.s. (Tel), R. 7. finna fyre seg til å arbeida med eller utføra; ljota, skula, kunne gjera eitkvart. ~ noko (til) å gjera; me hava mykje (til) å gjera endå; eg hadde mykje meir (til) å segja, Å. 8. vera ferdig med ei gjerning; nytta som hjelpeverb saman med inkjekynformi av fortids partisipp til eit verb, t.d. ~ gjort, ~ bygt, ~ grave; ~ vore, fare, kome osfr. Å. 9. ~ seg (up.), vera (so eller so), eg veit ikkje kor det hev seg, eg veit ikkje korleis det er med dette, Å, B. -- Med part.: ~ fram, få fram, setja i gjenom; ~ frå seg, skilja seg med; ~ fyre (el. for) seg, arbeida med, driva på med; òg tala um, dryfta, Å; serleg kritisera (jfr. forseghavd) (vanl.), Rl; "hava seg høgt", gjera seg godt av det (jfr. høg .. ) (Set), R; ~ i (el. uti) ("ha 'ti"), få fat i, leita upp, Å; han hev det i seg, òg han hev tilhug til det, Sn; ~ med, eiga hopehav med, eigast, fåst med; ~ det med, takast med, lida av; bruka, Rl; ~ på seg, bera på seg; òg klæda på seg; tyda, vilja segja; han veit kva det hev på seg, Å; ~ eitkvart på ein, skulda ein for noko (so han høyrer det), det er ikkje so gale som ein vil ~ det til, - som det vil det skal sjå ut til, Sn; ~ upp, føra upp; òg opna ei dør; løysa (ein knut); ~ uppatt, taka, ferska uppatt, tvitæra; d'er ikkje verdt å ~ det uppatt, d.v.s. tala meir um det, riva det uppatt, Å; ~ utav (el. utor), fortulla, vingla utav; ~ utyver, spreida utyver, Sn; ~ åt, klandra, finna åt; òg tukta, straffa, kva er det du hev åt honom? kva hev du å finna åt honom for? dei skulde havt åt borni (bornom) sine noko, d.v.s. dei skulde tukta borni sine ein grand (jfr. åthavd) (Nhl, Snm o.fl., Va(B)), Å, (Rog, NGbr); "greibæ vil ha åd regå" (Dal); "ha se åt" finna (seg) åt (Hal), R. -- Uttaleformer: inf. "hava" (Tel o.fl.), R3, (Va), B, (Nhl), NH, "have" (SVTel, Set, Rbg), R3, "håvå" (Gbr), elles "ha" (vanl.), "hå" (Gbr); nt. sg. "he`ve" (vanl. utan -r. Tel, Rbg, Jr, Har), Å, (Suldal i Ry, Røldal i Hl), R3, (Snm, Bjelland, sjl., Eiken i VAgd; i Førde i Hornindal o.fl. i Nfj, med tyngd, serleg i tyd. 2.), "he`e" (VAgd), R, "hè" (Snm, Ndm), Å, (Nhl, Agd, Dal, Hå på Jr, Sfj), R, (Ry, Rbg o.fl.), R3, elles "ha(r)", Å, "hart du?" har du? (Hl), R3, "ha" (Førde i Sfj, Hornindal o.fl. i Nfj, som hjelpeverb), R, pl. "hava" konj. "have", imp. "hav", "have"; ft. "hadde" (vanl.), "hade" (Snm), elles "hae" og "ha'", Å, "ha`e" og "ha`i" (Rbg, VTel), R3; konj, "hedde", "hædde" (Har), Å, "hædde" (Sørum på Rom, kann henda berre i eiden: "Trøen hædde mæg!") R, "høe" (Tel), Å, "hø(e)" (Ndm, Vågå i Gbr), "hooe" (Sunndal på Ndm), "høve"(med tyngd, Lom, Vågå i Gbr), R; fp. n. utt."hatt" (vanl.), Å. Gn. hafa (hefi og hef; hafða; hafðr; hafat n. sjl.). Um tilfanget: Tilfanget kjem frå Grunnmanuskriptet hjå Universitetet i Oslo, den gongen Universitetet i Oslo dreiv Språksamlingane og åtte Grunnmanuskriptet. Søkjesida deira låg ei stund nede både tidt og ofte, og slik vart fyrsteutgåva av denne søkjesida til og lagt ein løynd stad på folk.uio.no (som var langt stødugare en edd.uio.no) til eige bruk. Sidan tok Universitetet i Bergen yver Språksamlingane – og rettane til tilfanget, medan denne søkjesida flutte til ordboki.no då folk.uio.no-tenesta vart lagd ned. Tilfanget skal vera likt, men framsyningi skil seg noko.	ha, Forkortn. for hava og hadde, s. hava. – Et andet “ha” er et Slags Spørgeord, omtr. som kvat (hvad). Nhl. Hall. Helg. hava, v.a. (heve, hadde, havt), at have. Inf. ogsaa: ha (mest alm.), haavaa, haa, Gbr. – Ind. Præs. heve (e’), sædvanlig uden “r”, Tel. Rbg. Jæd. Hard. Sdm.; forkortet: he (e’), Sdm. Ndm. hi, Trondh. (Andre St. har). Fl. hava. Konj. Præs. have (især i et Ønske). Imperativ: hav, Fl. have! Imprf. hadde (mest alm.), hade, Sdm.; ellers: hae, ha’ (havde høres ikke). Konj. hedde, hædde, Hard. høe, Tel. Supinum havt (hatt); Particip havd. G.N. hafa; hefi(r), hafdi, haft. (Konj. præs. hafi, imperf. hefdi). – Betydning: 1) have hos sig, holde, bære. Hava i Handi, paa Armen, paa Ryggen. Hava med seg, paa seg. Saaledes ogsaa om at have i Huset, i Tjeneste osv. Hava Folk, Gjester, Framande. 2) have, eie, besidde. Hava Hus, Gard, Buskap, Pengar o.s.v. Ogsaa: faae, bekomme. Hava Takk, Æra, Skam. Hava god Løn. Hava Lika fyre Umaken. 3) fornemme, vederfares noget (godt el. ondt). Hava godt: befinde sig vel, leve uden Savn, Hava vondt: lide ondt, føle Smerte. Hava Verk, Svide, Skjelv, Sorg, Harm, Hugnad, Gaman o.s.v. 4) forefinde, træffe. Hava godt Veder. Hava Føre, Byr, Motvind. H. Motgang, Møda, Stræv. Hava mange mot seg, osv. 5) bruge, anvende. Hava Mjølk til Suvl. Hava Sild til Agn. Detta vilja me hava til Foder. Ogsaa: beholde, bevare. Lat oss hava det til Helgi. 6) føre, bringe, flytte, sætte i en vis Stilling. (Alm. og meget brugl. Ogsaa G.N. og Sv.). Hava heim: bringe hjem. Hav inn Hesten: luk Hesten ind! Hav Vatn i Glaset: hæld Vand i Glasset. (Jf. lata). Han tok Trøya og hadde paa seg (ↄ: trak den paa). Hava seg ut: forføie sig ud. 7) finde forelagt til Behandling, til Udførelse; have at udrette. Hava nokot til aa gjera. Me hava myket til aa grava endaa. Eg hadde myket meir til aa segja. 8) være færdig med en Gjerning; have udrettet. I dette Tilfælde Hjælpeverbum, sammenstillet med Supinum af et andet Verbum; f. Ex. hava gjort, hava bygt, hava gravet; ligesaa: hava voret, faret, komet, o.s.v. – Reflexivt. Hava seg: a) upersonligt: forholde sig, være beskaffen. Eg veit ikkje kor det heve seg. b) personligt: begive sig, forføie sig. Hava seg fram: søge at komme frem; ogsaa: fremtræde dristigt, være om sig (= halda seg fram). Hava seg heim: begive sig hjem. Hava seg upp: staae op, komme paa Fødderne. Hava seg undan: forføie sig bort, gaae tilside. – Med Partikler. Hava atter: han skal faae det gjengjældt. Hava aat: a) have at udsætte paa. Kvat er det du heve aat honom? b) tugte, straffe. Dei skulde havt aat Bornom sine nokot (ↄ: de skulde tugte sine Børn lidt). Nhl. Sdm. og fl. (Hertil: aathavd). Hava fram: faae frem, sætte igjennem. Hava fraa seg: skille sig ved. Hava fyre seg: have fore, bestille; ogsaa: omtale, behandle i Talen. Hava i, el. uti (ha’ ti): have fat paa, opsøge. Hava med: have at bestille med, befatte sig med. Hava paa seg: a) bære, have hos sig; ogs. tage paa, iføre sig; b) betyde, ville sige. Han veit kvat det heve paa seg. Hava upp: bringe op; ogsaa: aabne (en Dør); opløse (en Knude). Hava uppatter: optage paany, oprippe, gjentage. D’er ikkje verdt aa hava det uppatter, ↄ: at oprippe Sagen, tale mere derom. kvat (kva), pron. hvad, hvilket. Brugt i forskjellig Form: kvat, Nhl. (sjelden), kot (o’) øverst i Sæt.; kva, mere alm., ka, Shl. Jæd. og fl., kaa, Gbr. Hall. Sogn, Sæt. og fl., ko, Vald., ke, kæ, ved Trondh., og med “h”: haat, hott, Rbg. Tel. haa, Østl.; ogsaa som spørgende Ord (eller Lyd): ha, og hæ; derimod synes “va” overalt at være en fremmed Form. G.N. hvat; Sv. hvad, Eng. what; egentlig Neutrum af et gammelt “hva”; G. Sv. hvar (hva, hvo, ho), D. hvo, Eng. who. – Ordet bruges 1) substantivisk: hvad, hvilken Ting; a) som spørgende Ord; f. Ex. Kvat er detta? Kvat vil han? b) som relativt bestemmende Ord i en Undersætning. Eg veit, kvat han vil. Seg meg no, kvat eg skal gjera. Kvat detta skal verda, kann ingen vita. 2) adjektivisk: hvilken, hvad for en; ogsaa: hvordan, hvorledes beskaffen. Forbundet med Subst. uden Hensyn til Kjøn eller Tal; f. Ex. Kvat Folk er det? Kvat Tid var det? Kvat Dag skal det vera? Eg veit ikkje, kvat Mann det var. Kvat Manns Son er han? Me høyrde, kvat Menner det var. (G.N. hvat, med Subst. i Dativ el. Genitiv). Tildeels forbundet med “for”: Kvat for Slag (= kvat Slag): hvilken Ting. Jf. kvat for ein; kvat for nokot (afvig. “haa for noe”, Østl.). I visse Udraab forbindes Ordet ogsaa med et uvedkommende Subst., f. Ex. Kvat Trolli var det? Kvat Hunden det vil! Kvat Fenden osv. (Jf. det tydske “Was der Teufel”. S. Weigand 2, 1058). – I Forbindelse med en Præposition sættes “kvat” først, om endog flere Ord komme imellem; f. Ex. Eg veit, kvat det kom av (ↄ: hvoraf det kom); ligesaa: kvat det var fyre; kvat eg skal hava det i; kvat eg skal bruka det til, o.s.v. Saaledes ogsaa naar begge Ord stilles ved Siden af hinanden; f. Ex. Kvatfyre kom du ikkje? (Jf. kvi, kvifyre). Især finder dette Sted i korte Spørgsmaal om noget, som ikke er oplyst, f. Ex. A: Det vardt ikkje nokot av det. B. Kvat av? – A: Me saato lenge og rødde. B. Kvat um? – Jf. kven. Um tilfanget: Tilfanget kjem frå Norsk Ordbog av Ivar Aasen (gjevi ut i 1873). Fyrr hadde Universitetet i Oslo ei netutgåva liggjande ute, men søkjesida gjekk på ryggen ei stund etter at Språksamlingane vart førde yver til Universitetet i Bergen, og ingi ny sida er komi upp der. Difor vart denne søkjesida til, bygd upp av nyo med di søkjesida til UiO alt var daud. Tilfanget er bygt på ei digital utgåva av Norsk Ordbog som flaut umkring på netet i litt ulike utgåvor. Me hev gjort sume rettingar i samsvar med papirutgåva frå 1873 og lagt på merknader i uppslag som peikar til fyrre eller næste uppslaget.

Aasen

ha I. v. (dd) stuttform for hava, s.d., Å.

"ha" II. ft. av hava, s.d., Å.

ha III. spyrjeord el. intrj. kva (Nhl, Shl(V), Hal, Helg), Å. Jfr. nisl. ha.

hava II. v. (nt. hev) og ha (hadde, havt)
   l. halda hjå seg eller i handi, bera; òg halda i huset i teneste osfr. ~ i handi, på armen, på ryggen; ~ med seg, på seg; ~ folk, gjester, framande. Å.
   2. sitja inne med, eiga, Å; vera gift med, Sn; òg få; Å; ~ hus, gard, buskap, pengar osfr., ~ att (sjå atter 6), Å; ~ inne, sitja inne med; ~ etter seg, lata etter seg, han hadde ikkje born etter seg; Olav son hadde Anne, Sn; ~ takk, ære, skam; ~ god løn; ~ like for umaken, han skal ~ det att, han skal få like for det, Å.
   3. fornema, kjenna noko (godt eller vondt), Å. ~ godt, leva vel utan saknad; ~ vondt, lida vondt, kjenna verk, pine; ~ verk, svide, skjelv, sorg, harm, hugnad, gaman osfr., Å, "ha voondt", kjenna verk; "ha dæ voondt", leva med saknad og liding (Austl), Rl.
   4. råka på, finna, få. ~ godt vêr; ~ føre, bør, motvind; ~ motgang, møde, strev; ~ mange mot seg osfr. Å.
   5. nytta, bruka; òg gøyma. ~ mjølk til suvl; ~ sild til agn; detta vil me ~ til fôr; lat oss ~ det til helgi. Å.
   6. føra, flytja, setja i ei viss stode (vanl.), Å. ~ heim, føra heim; hav inn hesten! slepp inn hesten, Å; hav att glaset, lat att vindauga (Set, NGbr o.fl.), R, (Va), B; ~ av (el. burt), føra, taka burt, R, Sn; ~ av seg, taka av seg, Rl; hav vatn i glaset, hall vatn i glaset (jfr. lata); han tok trøya og hadde på seg, d.v.s. klædde ho på seg; ~ seg fram, freista å koma fram; òg halda seg fram; ~ seg heim, koma seg heim; ~ seg upp, standa upp, koma på føtene; ~ seg undan, koma seg undan, ganga til side; ~ seg ut, koma seg ut, Å; "hava seg til å gjera", nytta heller uturvande, soleis: "ho, han hae se ti å gjera, so gjo^uri han nå de", han gjorde no i alle høve det (Åmli i Rbg); "hava seg gjera", d.s. (Tel), R.
   7. finna fyre seg til å arbeida med eller utføra; ljota, skula, kunne gjera eitkvart. ~ noko (til) å gjera; me hava mykje (til) å gjera endå; eg hadde mykje meir (til) å segja, Å.
   8. vera ferdig med ei gjerning; nytta som hjelpeverb saman med inkjekynformi av fortids partisipp til eit verb, t.d. ~ gjort, ~ bygt, ~ grave; ~ vore, fare, kome osfr. Å.
   9. ~ seg (up.), vera (so eller so), eg veit ikkje kor det hev seg, eg veit ikkje korleis det er med dette, Å, B. -- Med part.: ~ fram, få fram, setja i gjenom; ~ frå seg, skilja seg med; ~ fyre (el. for) seg, arbeida med, driva på med; òg tala um, dryfta, Å; serleg kritisera (jfr. forseghavd) (vanl.), Rl; "hava seg høgt", gjera seg godt av det (jfr. høg .. ) (Set), R; ~ i (el. uti) ("ha 'ti"), få fat i, leita upp, Å; han hev det i seg, òg han hev tilhug til det, Sn; ~ med, eiga hopehav med, eigast, fåst med; ~ det med, takast med, lida av; bruka, Rl; ~ på seg, bera på seg; òg klæda på seg; tyda, vilja segja; han veit kva det hev på seg, Å; ~ eitkvart på ein, skulda ein for noko (so han høyrer det), det er ikkje so gale som ein vil ~ det til, - som det vil det skal sjå ut til, Sn; ~ upp, føra upp; òg opna ei dør; løysa (ein knut); ~ uppatt, taka, ferska uppatt, tvitæra; d'er ikkje verdt å ~ det uppatt, d.v.s. tala meir um det, riva det uppatt, Å; ~ utav (el. utor), fortulla, vingla utav; ~ utyver, spreida utyver, Sn; ~ åt, klandra, finna åt; òg tukta, straffa, kva er det du hev åt honom? kva hev du å finna åt honom for? dei skulde havt åt borni (bornom) sine noko, d.v.s. dei skulde tukta borni sine ein grand (jfr. åthavd) (Nhl, Snm o.fl., Va(B)), Å, (Rog, NGbr); "greibæ vil ha åd regå" (Dal); "ha se åt" finna (seg) åt (Hal), R. -- Uttaleformer: inf. "hava" (Tel o.fl.), R3, (Va), B, (Nhl), NH, "have" (SVTel, Set, Rbg), R3, "håvå" (Gbr), elles "ha" (vanl.), "hå" (Gbr); nt. sg. "he`ve" (vanl. utan -r. Tel, Rbg, Jr, Har), Å, (Suldal i Ry, Røldal i Hl), R3, (Snm, Bjelland, sjl., Eiken i VAgd; i Førde i Hornindal o.fl. i Nfj, med tyngd, serleg i tyd. 2.), "he`e" (VAgd), R, "hè" (Snm, Ndm), Å, (Nhl, Agd, Dal, Hå på Jr, Sfj), R, (Ry, Rbg o.fl.), R3, elles "ha(r)", Å, "hart du?" har du? (Hl), R3, "ha" (Førde i Sfj, Hornindal o.fl. i Nfj, som hjelpeverb), R, pl. "hava" konj. "have", imp. "hav", "have"; ft. "hadde" (vanl.), "hade" (Snm), elles "hae" og "ha'", Å, "ha`e" og "ha`i" (Rbg, VTel), R3; konj, "hedde", "hædde" (Har), Å, "hædde" (Sørum på Rom, kann henda berre i eiden: "Trøen hædde mæg!") R, "høe" (Tel), Å, "hø(e)" (Ndm, Vågå i Gbr), "hooe" (Sunndal på Ndm), "høve"(med tyngd, Lom, Vågå i Gbr), R; fp. n. utt."hatt" (vanl.), Å. Gn. hafa (hefi og hef; hafða; hafðr; hafat n. sjl.).

Um tilfanget:
Tilfanget kjem frå Grunnmanuskriptet hjå Universitetet i Oslo, den gongen Universitetet i Oslo dreiv Språksamlingane og åtte Grunnmanuskriptet. Søkjesida deira låg ei stund nede både tidt og ofte, og slik vart fyrsteutgåva av denne søkjesida til og lagt ein løynd stad på folk.uio.no (som var langt stødugare en edd.uio.no) til eige bruk. Sidan tok Universitetet i Bergen yver Språksamlingane – og rettane til tilfanget, medan denne søkjesida flutte til ordboki.no då folk.uio.no-tenesta vart lagd ned. Tilfanget skal vera likt, men framsyningi skil seg noko.

ha, Forkortn. for hava og hadde, s. hava. – Et andet “ha” er et Slags Spørgeord, omtr. som kvat (hvad). Nhl. Hall. Helg.

hava, v.a. (heve, hadde, havt), at have. Inf. ogsaa: ha (mest alm.), haavaa, haa, Gbr. – Ind. Præs. heve (e’), sædvanlig uden “r”, Tel. Rbg. Jæd. Hard. Sdm.; forkortet: he (e’), Sdm. Ndm. hi, Trondh. (Andre St. har). Fl. hava. Konj. Præs. have (især i et Ønske). Imperativ: hav, Fl. have! Imprf. hadde (mest alm.), hade, Sdm.; ellers: hae, ha’ (havde høres ikke). Konj. hedde, hædde, Hard. høe, Tel. Supinum havt (hatt); Particip havd. G.N. hafa; hefi(r), hafdi, haft. (Konj. præs. hafi, imperf. hefdi). – Betydning:
  1) have hos sig, holde, bære. Hava i Handi, paa Armen, paa Ryggen. Hava med seg, paa seg. Saaledes ogsaa om at have i Huset, i Tjeneste osv. Hava Folk, Gjester, Framande.
  2) have, eie, besidde. Hava Hus, Gard, Buskap, Pengar o.s.v. Ogsaa: faae, bekomme. Hava Takk, Æra, Skam. Hava god Løn. Hava Lika fyre Umaken.
  3) fornemme, vederfares noget (godt el. ondt). Hava godt: befinde sig vel, leve uden Savn, Hava vondt: lide ondt, føle Smerte. Hava Verk, Svide, Skjelv, Sorg, Harm, Hugnad, Gaman o.s.v.
  4) forefinde, træffe. Hava godt Veder. Hava Føre, Byr, Motvind. H. Motgang, Møda, Stræv. Hava mange mot seg, osv.
  5) bruge, anvende. Hava Mjølk til Suvl. Hava Sild til Agn. Detta vilja me hava til Foder. Ogsaa: beholde, bevare. Lat oss hava det til Helgi.
  6) føre, bringe, flytte, sætte i en vis Stilling. (Alm. og meget brugl. Ogsaa G.N. og Sv.). Hava heim: bringe hjem. Hav inn Hesten: luk Hesten ind! Hav Vatn i Glaset: hæld Vand i Glasset. (Jf. lata). Han tok Trøya og hadde paa seg (ↄ: trak den paa). Hava seg ut: forføie sig ud.
  7) finde forelagt til Behandling, til Udførelse; have at udrette. Hava nokot til aa gjera. Me hava myket til aa grava endaa. Eg hadde myket meir til aa segja.
  8) være færdig med en Gjerning; have udrettet. I dette Tilfælde Hjælpeverbum, sammenstillet med Supinum af et andet Verbum; f. Ex. hava gjort, hava bygt, hava gravet; ligesaa: hava voret, faret, komet, o.s.v. – Reflexivt. Hava seg: a) upersonligt: forholde sig, være beskaffen. Eg veit ikkje kor det heve seg. b) personligt: begive sig, forføie sig. Hava seg fram: søge at komme frem; ogsaa: fremtræde dristigt, være om sig (= halda seg fram). Hava seg heim: begive sig hjem. Hava seg upp: staae op, komme paa Fødderne. Hava seg undan: forføie sig bort, gaae tilside. – Med Partikler. Hava atter: han skal faae det gjengjældt. Hava aat: a) have at udsætte paa. Kvat er det du heve aat honom? b) tugte, straffe. Dei skulde havt aat Bornom sine nokot (ↄ: de skulde tugte sine Børn lidt). Nhl. Sdm. og fl. (Hertil: aathavd). Hava fram: faae frem, sætte igjennem. Hava fraa seg: skille sig ved. Hava fyre seg: have fore, bestille; ogsaa: omtale, behandle i Talen. Hava i, el. uti (ha’ ti): have fat paa, opsøge. Hava med: have at bestille med, befatte sig med. Hava paa seg: a) bære, have hos sig; ogs. tage paa, iføre sig; b) betyde, ville sige. Han veit kvat det heve paa seg. Hava upp: bringe op; ogsaa: aabne (en Dør); opløse (en Knude). Hava uppatter: optage paany, oprippe, gjentage. D’er ikkje verdt aa hava det uppatter, ↄ: at oprippe Sagen, tale mere derom.

kvat (kva), pron. hvad, hvilket. Brugt i forskjellig Form: kvat, Nhl. (sjelden), kot (o’) øverst i Sæt.; kva, mere alm., ka, Shl. Jæd. og fl., kaa, Gbr. Hall. Sogn, Sæt. og fl., ko, Vald., ke, kæ, ved Trondh., og med “h”: haat, hott, Rbg. Tel. haa, Østl.; ogsaa som spørgende Ord (eller Lyd): ha, og hæ; derimod synes “va” overalt at være en fremmed Form. G.N. hvat; Sv. hvad, Eng. what; egentlig Neutrum af et gammelt “hva”; G. Sv. hvar (hva, hvo, ho), D. hvo, Eng. who. – Ordet bruges
1) substantivisk: hvad, hvilken Ting; a) som spørgende Ord; f. Ex. Kvat er detta? Kvat vil han? b) som relativt bestemmende Ord i en Undersætning. Eg veit, kvat han vil. Seg meg no, kvat eg skal gjera. Kvat detta skal verda, kann ingen vita.
2) adjektivisk: hvilken, hvad for en; ogsaa: hvordan, hvorledes beskaffen. Forbundet med Subst. uden Hensyn til Kjøn eller Tal; f. Ex. Kvat Folk er det? Kvat Tid var det? Kvat Dag skal det vera? Eg veit ikkje, kvat Mann det var. Kvat Manns Son er han? Me høyrde, kvat Menner det var. (G.N. hvat, med Subst. i Dativ el. Genitiv). Tildeels forbundet med “for”: Kvat for Slag (= kvat Slag): hvilken Ting. Jf. kvat for ein; kvat for nokot (afvig. “haa for noe”, Østl.). I visse Udraab forbindes Ordet ogsaa med et uvedkommende Subst., f. Ex. Kvat Trolli var det? Kvat Hunden det vil! Kvat Fenden osv. (Jf. det tydske “Was der Teufel”. S. Weigand 2, 1058). – I Forbindelse med en Præposition sættes “kvat” først, om endog flere Ord komme imellem; f. Ex. Eg veit, kvat det kom av (ↄ: hvoraf det kom); ligesaa: kvat det var fyre; kvat eg skal hava det i; kvat eg skal bruka det til, o.s.v. Saaledes ogsaa naar begge Ord stilles ved Siden af hinanden; f. Ex. Kvatfyre kom du ikkje? (Jf. kvi, kvifyre). Især finder dette Sted i korte Spørgsmaal om noget, som ikke er oplyst, f. Ex. A: Det vardt ikkje nokot av det. B. Kvat av? – A: Me saato lenge og rødde. B. Kvat um? – Jf. kven.

Um tilfanget:
Tilfanget kjem frå Norsk Ordbog av Ivar Aasen (gjevi ut i 1873). Fyrr hadde Universitetet i Oslo ei netutgåva liggjande ute, men søkjesida gjekk på ryggen ei stund etter at Språksamlingane vart førde yver til Universitetet i Bergen, og ingi ny sida er komi upp der. Difor vart denne søkjesida til, bygd upp av nyo med di søkjesida til UiO alt var daud. Tilfanget er bygt på ei digital utgåva av Norsk Ordbog som flaut umkring på netet i litt ulike utgåvor. Me hev gjort sume rettingar i samsvar med papirutgåva frå 1873 og lagt på merknader i uppslag som peikar til fyrre eller næste uppslaget.